Projekt EDU EUFORIA: EUropejskie FORmy InnowAcyjnego wsparcia – granty dla współpracy ponadnarodowej realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS), Priorytet I „Umiejętności”, Działanie 01.01, w konkursie „Granty na współpracę ponadnarodową w FERS i Regionach”, organizowanym przez Centrum Projektów Europejskich . Projekt realizowany jest w okresie od 1 stycznia 2026 r. do 30 kwietnia 2028 r. i ma charakter ogólnokrajowy, obejmując instytucje funkcjonujące w różnych kontekstach regionalnych i lokalnych.

Punktem wyjścia dla jego realizacji jest zidentyfikowana w dokumentacji programowej oraz analizach krajowych i europejskich luka w zakresie rzeczywistego wykorzystania rezultatów współpracy ponadnarodowej w Polsce. Pomimo dostępności licznych rozwiązań wypracowanych w innych państwach Unii Europejskiej, ich implementacja w praktyce instytucjonalnej pozostaje ograniczona. W wielu przypadkach współpraca ponadnarodowa ma charakter deklaratywny lub inspiracyjny, nie prowadząc do realnej zmiany sposobu działania instytucji ani jakości świadczonych usług. Zjawisko to dotyczy zarówno projektów realizowanych w ramach programu FERS, jak i programów regionalnych, gdzie potencjał transferu innowacji pozostaje w dużej mierze niewykorzystany .

Źródłem tego problemu nie jest brak dostępnych rozwiązań, lecz ograniczenia o charakterze systemowym i instytucjonalnym. Podmioty realizujące projekty współfinansowane ze środków EFS+ często nie dysponują odpowiednimi kompetencjami, zasobami ani narzędziami pozwalającymi na samodzielne nawiązywanie i utrzymywanie współpracy międzynarodowej, a także na ocenę transferowalności i adaptację zagranicznych rozwiązań do warunków krajowych. W szczególności dotyczy to mniejszych instytucji – organizacji pozarządowych, jednostek samorządu terytorialnego, instytucji edukacyjnych czy lokalnych operatorów usług – które funkcjonują w ograniczonych warunkach organizacyjnych i finansowych . W konsekwencji dostęp do współpracy ponadnarodowej oraz możliwość wdrażania innowacji ma charakter selektywny i nie obejmuje szerokiego spektrum podmiotów systemu.

Projekt EDU EUFORIA odpowiada na tę sytuację poprzez stworzenie zintegrowanego mechanizmu wsparcia transferu innowacji, opartego na formule grantowej. Jego podstawowym założeniem jest umożliwienie instytucjom realizującym już projekty współfinansowane ze środków UE włączenia do tych działań komponentu ponadnarodowego, polegającego na identyfikacji, adaptacji i wdrażaniu rozwiązań wypracowanych w innych krajach. Granty mają charakter uzupełniający wobec prowadzonych projektów i nie stanowią odrębnych interwencji, lecz służą podniesieniu jakości i efektywności już realizowanych działań poprzez ich wzbogacenie o sprawdzone rozwiązania zagraniczne.

Istotnym elementem przyjętych założeń jest odejście od podejścia opartego wyłącznie na transferze wiedzy na rzecz podejścia ukierunkowanego na transfer praktyki. Oznacza to, że wsparcie nie ogranicza się do upowszechniania informacji o dobrych praktykach, lecz obejmuje ich rzeczywiste wdrażanie w warunkach instytucjonalnych grantobiorców. Proces ten wspierany jest przez komponent ekspercki, który zapewnia doradztwo na wszystkich etapach – od wyboru rozwiązania, przez analizę jego adekwatności, aż po implementację i ocenę efektów. W tym zakresie kluczową rolę odgrywa partner ponadnarodowy, który wnosi do projektu sprawdzone modele funkcjonujące w innych krajach UE, oraz doświadczenie lidera projektu w ich adaptacji do realiów polskich .

W wymiarze operacyjnym projekt zakłada wyłonienie i wsparcie co najmniej 54 grantów, w ramach których realizowane będą działania polegające na testowaniu, adaptacji i wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań w obszarach edukacji, rynku pracy, włączenia społecznego i zdrowia . Interwencja ma charakter ogólnokrajowy, jednak jej realizacja odbywa się poprzez projekty funkcjonujące w konkretnych kontekstach lokalnych i regionalnych, co pozwala na uwzględnienie zróżnicowanych uwarunkowań oraz zwiększa potencjał skalowania rezultatów.

W rezultacie projekt EDU EUFORIA tworzy systemowe narzędzie umożliwiające szerokie i efektywne wykorzystanie doświadczeń europejskich w realizacji polityk publicznych w Polsce. Łącząc komponent finansowy, ekspercki i wdrożeniowy, przyczynia się do zwiększenia zdolności instytucjonalnej podmiotów, podniesienia jakości realizowanych projektów oraz wzmocnienia praktycznego wymiaru współpracy ponadnarodowej.